NSND Mạnh
Tuấn – Bậc thầy vai hề chèo của sân khấu truyền thống Việt Nam
Giới
thiệu ngắn
Mạnh Tuấn
(tên đầy đủ: Nguyễn Đức Thỉnh, 1929–2003) là một nghệ sĩ chèo nổi tiếng của Việt
Nam, được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân năm 1994. Ông được biết
đến như một nghệ sĩ bậc thầy của các vai hề chèo và là người đào tạo nhiều
thế hệ diễn viên nổi bật như Xuân Hinh, Quốc Trượng và Quốc Anh. Ngoài sân khấu,
ông còn được khán giả truyền hình biết đến qua vai Thống “biệu” trong
phim Đất và người.
Tuổi
thơ – tiểu sử
Mạnh Tuấn
sinh năm 1929 trong một gia đình nông dân nghèo tại thôn Sơn, xã Hạp Lĩnh, Tiên
Du, Bắc Ninh. Ông mồ côi mẹ từ năm 3 tuổi và sớm trải qua tuổi thơ nhiều khó
khăn.
Từ năm 14
tuổi, ông tham gia làm liên lạc viên cho lực lượng du kích địa phương. Năm
1952, ông gia nhập Đoàn chèo Trung ương, ban đầu làm công việc bảo quản
đạo cụ phục vụ đoàn trên chiến trường. Nhờ quá trình tự học và được các nghệ sĩ
Năm Ngũ, Tư Liên hướng dẫn, ông bắt đầu sự nghiệp biểu diễn với một vai phụ
trong vở Tấm Điền.
Sau này,
nghệ sĩ Quốc Anh – một trong những học trò của ông – cũng trở thành con rể của
ông.
Sự nghiệp
sân khấu chèo
Mạnh Tuấn
nổi tiếng với phong cách diễn vai hề chèo đặc sắc, góp phần tạo nên dấu ấn
riêng trong nghệ thuật sân khấu truyền thống Việt Nam 🎭
Ông đảm nhận
nhiều vai diễn tiêu biểu như:
Đường
– Máu chúng ta đã chảy
Phởn
– Đường đi đôi ngả
Tích
– Vẹn cả đôi đường
Hề
Ngự – Lọ nước thần
Cụ Sửu – Con trâu hai nhà
Hề
Thìn – Tấm Cám
Một
số vai trong Quan Âm Thị Kính
Các vai diễn
này góp phần khẳng định vị trí của ông trong nghệ thuật chèo hiện đại.
Hoạt động
điện ảnh và truyền hình
Ngoài sân
khấu, Mạnh Tuấn còn tham gia nhiều phim điện ảnh và truyền hình:
1996
Cái
tết của Lão Bồng –
vai Lão Bồng
Khoảng
cách
Ảo
ảnh trắng
Đông
Ki ra thành phố
Người
đàn bà không con –
vai Lão choắt
1997
Một
chuyến thăm quê –
vai Bố Sinh
Mảnh
vườn xưa hoang vắng
1999
Biên
cương thường ngày
– vai Trưởng bản Thà
2000
Dạy
chồng
2001
Chiều
tàn thu muộn
Một
người chiếu bóng
Nhịp
sống
Mùa
lá rụng – vai Thầy
bói
2002
Đất
và người – vai Thống
“biệu”
2003
Lễ
mừng thọ – vai Cụ
Thượng
Trong đó,
vai Thống “biệu” được xem là một trong những vai diễn truyền hình nổi bật
nhất của ông.
Đào tạo
thế hệ nghệ sĩ trẻ
Không chỉ
là một nghệ sĩ biểu diễn, Mạnh Tuấn còn có đóng góp quan trọng trong công tác
đào tạo nghệ sĩ chèo. Ông đã trực tiếp hướng dẫn nhiều diễn viên nổi tiếng,
trong đó có ba nghệ sĩ nhân dân:
Xuân
Hinh
Quốc
Trượng
Quốc
Anh
Những đóng
góp này giúp ông trở thành một trong những người có ảnh hưởng lớn đối với nghệ
thuật chèo Việt Nam.
Vinh
danh và giải thưởng
Trong sự
nghiệp nghệ thuật, Mạnh Tuấn đạt nhiều thành tích đáng ghi nhận:
Huy
chương tại các kỳ Hội diễn Sân khấu
Huy
chương kháng chiến chống Pháp hạng Nhất
Huy
chương Chiến thắng hạng Nhất
Danh
hiệu Nghệ sĩ Nhân dân (1994) 🏅
Ngoài ra,
năm 1988, công ty Dihavina phát hành 20.000 băng cassette các trích đoạn hề
chèo của ông và nhanh chóng được bán hết, cho thấy sức ảnh hưởng rộng rãi của
ông trong công chúng.
Qua đời
Nghệ sĩ
Nhân dân Mạnh Tuấn qua đời ngày 9 tháng 4 năm 2003, để lại nhiều dấu ấn
sâu sắc trong nghệ thuật chèo Việt Nam. Những vai diễn và đóng góp của ông vẫn
được xem là một phần quan trọng của sân khấu chèo truyền thống cho đến ngày
nay.
EmoticonEmoticon